Psihološka razmatranja imaginarnog prijatelja kod dece

Klikom na sliku posetite stranicu studentske organizacije “U
SP Stimulus”

Tokom predškolskog uzrasta, veliki broj dece stvara zamišljenog prijatelja (ili više njih) koji kod svakog deteta mogu imati različitu svrhu. Imaginarni prijatelji predstavljaju relativno stabilno društvo sa kojim dete provodi vreme, komunicira i igra se tokom određenog perioda svog detinjstva.

Najčešća definicija koja se koristi kako bi se objasnio ovaj pojam jeste definicija koju je donela Svendsenova. Ona smatra da se pod imaginarnim prijateljima mogu podrazumevati samo nevidljivi zamišljeni prijatelji.

Ovakvo shvatanje se najčešće sreće i kod laika. Međutim, važno je napomenuti da neki drugi istraživači naglašavaju da se u kategoriju imaginarnih prijatelja mogu svrstati i brojni objekti sa kojima dete dolazi u kontakt u toku odrastanja, a kojima pripisuje antropomorfne karakteristike i koje doživljava kao sebi bliske (npr. brojne plišane igračke, lutke, akcione figure itd.).

Najpoznatiji primer ovako definisanih imaginarnih prijatelja je možda Hobs iz crtanog stripa Calvin and Hobbes, prezentovan u vidu plišane igračke koja oživljava u Kalvinovim očima.

Ovako različita shvatanja, samo kada je reč o definiciji, dovode do zabluda usled kojih istraživači imaju bojazan da neće pronaći dovoljno veliki uzorak dece koja zaista imaju imaginarne prijatelje.


Vidi još:
Kako Google bira zaposlene? 

Međutim, ova pretpostavka nije tačna, naročito kada se uzme u obzir shvatanje pod kojim se pod imaginarnim prijateljima podrazumevaju i personalizovani objekti. Neki nalazi sugerišu da je prevalencija imaginarnih prijatelja kod predškolske dece od 6% do čak 65%.

Iako je moguće govoriti o priličnom broju dece koji ima imaginarne prijatelje, uzimajući u obzir ove podatke i objedinjene vrste imaginarnih prijatelja, neophodno je napraviti izvesne razlike između nevidljivih imaginarnih prijatelja i onih u vidu personalizovanih objekata, isključujući, naravno, onu očiglednu. Naime, svrha ove dve vrste imaginarnih prijatelja se donekle razlikuje.

Pokazano je da se te razlike odnose na stabilnost, odnosno sveprisutnost, pa i na sam odnos sa detetom. Igračka imaginarni prijatelj može da se ostavi ili ponese sa sobom, dok su nevidjlivi imaginarni prijatelji stalna pratnja.

U konkretnom istraživanju koje su sproveli Gleason i saradnici, odnos deteta prema nevidljivom imaginarnom prijatelju ogleda se u toplom, bliskom prijateljstvu, dok se kod dece koja kao svoje imaginarne prijatelje imaju personalizovane objekte zapaža roditelj – dete odnos koji se odlikuje brigom i nežnošću.

Roditelji ove dece, kada su upitani za mišljenje, ukazali su na to da su se ovakvi odnosi stvarali po dobijanju neke igračke za koje bi se dete onda vezalo. Sa druge strane, roditelji su nevidljivim imaginarnim prijateljima pripisali funkcjii zadovoljenja potrebe za prisnim odnosom koji je onemogućen dolaskom prinove u porodicu ili lošim socijalnim odnosima sa vršnjacima.

Pored ovog, roditelji su nudili i druga moguća objašnjenja kao što su različite drastične promene u porodičnom, socijalnom, pa i sredinskom okruženju ili pak zdravstvene promene.

Istraživači nisu u stanju da postignu konsenzus oko toga koju svrhu imaju imaginarni prijatelji. Moguće je da se zapravo svrha i funkcija razlikuju od deteta do deteta. Ono što istraživači mogu da kažu sa izvesnom sigurnošću jeste da imaginarni prijatelj nisu produkt neke mentalne ili bilo kakve druge malfunkcije deteta, što je još jedna od zabluda vezanih za ovaj fenomen, naročito laika, pa i roditelja.

Naprotiv, Nagera koji je bio klinički istraživač, ustanovio je da imaginarni prijatelji upravo sprečavaju mentalne disfunkcije, jer se stvaranjem imaginarnog prijatelja deca bore sa problemima sa kojima se susreću u svakodnevnom životu, između ostalog i sa usamljenošću.

Postoje istraživači koji tvrde da imaginarni prijatelji umnogome doprinose kognitivnom, emocionalnom i socijalnom razvoju deteta. Pijaže, čija je razvojna teorija danas jedna od najpoznatijih, smatra da je kreiranje imaginarnih prijatelja sastavni deo normalnog razvoja deteta.

Neki istraživači smatraju da su imaginarni prijatelji izuzetno korisni po dečije socijalne sposobnosti i razvoj empatije. Sama deca, kada su upitana, odgovaraju da su njihovi odnosi sa imaginarnim prijateljima njima veoma zanimljivi i značajni.

Deca navode da kada ne bi imala takve prijatelje kojima mogu da se obrate u trenucima dosade i usamljenosti, osećala bi se veoma tužno.


Vidi još:
Zašto varamo na ispitima?

Podrobnije ispitivanje postojanja imaginarih prijatelja potrebno je da bi se okolini (prvenstveno roditeljima) ukazalo na prihvatljivo ponašanje u odnosu na decu i njihove imaginarne prijatelje koje ne bi dovelo do negativnih posledica po dete. Naročito stoga što neki autori ističu da roditeljska tolerancija, razumevanje i podržavanje ovog dečijeg fenomena može doprineti dobrobiti njihovog razvoja.

Pored toga, na osnovu samih imaginarnih prijatelja, njihovih karakteristika (recimo imena), može se štošta zaključiti o potrebama i osobinama deteta, tako da ona pružaju uvid i u taj aspekt detinjstva i u ono što dete primećuje u svojoj okolini, jer imaginarni prijatelj može reflektovati i neke osobine sredine u kojoj dete obitava.

Komentari